Close Menu
    Facebook X (Twitter) Telegram WhatsApp
    Facebook X (Twitter) Telegram WhatsApp Instagram Pinterest YouTube TikTok
    • انتخاب زبان
      • پښتو
      • English
      • العربیة
    • صفحۀ اصلی
    • تحلیل روز
    • اسلام
      • پیامبر اسلام ﷺ
      • قرآن کریم
      • مسلمان
      • عقیده
      • ایمان
      • عبادات
      • معاملات
      • فقه
      • جهاد
      • سیمای اسلام
      • اقتصاد اسلامی
      • مدیریت اسلامی
      • ثقافت اسلامی
      • تصوف
      • جنایات
      • ممنوعیت‌ها
      • احادیث
      • تفسیر مهاجر
      • اقوال علما
    • ادیان
      • یهودیت
      • مسیحیت
      • بودائیت
      • هندویزم
      • زرتشتی
      • شیطان پرستی
      • کنفوسیوس
    • نظریات
      • الحاد
      • سیکولاریسم
      • لیبرالیسم
      • سوسیالیسم
      • کمونیسم
      • دموکراسی
      • کپتالیسم
      • فدرالیسم
      • فاشیسم
      • فیمنیسم
      • مارکسیسم
      • نشنالیسم
      • استعمار
      • مکتب فرانکفورت
      • ساینتولوژی
      • اومانیزم
      • فراماسونری
    • فتن
      • فرقۀ معتزله
      • فرقۀ مرجئه
      • فرقۀ جهمیه
      • فتنه خوارج
      • فتنه روافض
      • فتنه استشراق
      • فتنه غامدیت
      • فتنه قادیانیت
      • فرقۀ قدریه
      • فرقۀ کرامیه
      • دجال
    • عظماء‌ الأمة
      • اصحاب کرام
        • حضرت ابوبکر صدیق رضی‌الله‌عنه
        • حضرت عمر فاروق رضی‌الله‌عنه
        • حضرت عثمان رضی‌الله‌عنه
        • حضرت علی رضی‌الله‌عنه
        • حضرت خالد بن ولید رضی‌الله‌عنه
        • حضرت فیروز دیلمی رضی‌الله‌عنه
        • حضرت عبدالله ابن زبیر رضی‌الله‌عنه
      • امهات المؤمنین
      • علماء اسلام
        • علامه سید ابوالحسن ندوی رحمه‌الله‌
        • امام اعظم ابو حنیفه رحمه‌الله
        • امام بخاری رحمه‌الله
        • امام ترمذی رحمه‌الله
        • امام غزالی رحمه‌الله
        • شاه ولی‌الله دهلوی رحمه‌الله
        • سید جمال الدین افغان
        • مولانا جلال الدین بلخی رومی رحمه‌الله
      • حکماء مسلمان
        • سلطان صلاح الدین ایوبی رحمه‌الله
        • عمر بن عبدالعزیز رحمه‌الله
        • سلطان یوسف بن تاشفین رحمه‌الله
      • ساینس دانان اسلام
    • تهذیب و تمدن
      • تمدن اسلامی
      • تمدن‌های شرق و غرب
      • رد پای تاریخ
    • متنوع
      • پیام رمضانی
      • نور و تاریکی
      • گزارش‌ها
    • کتابخانه
    Facebook X (Twitter) Telegram WhatsApp Instagram Pinterest YouTube TikTok
    کلمات فارسیکلمات فارسی
    شما درHome»ادیان»تحلیلی بر تاریخ و باورهای بودیزم «بخش هفتم»
    ادیان

    تحلیلی بر تاریخ و باورهای بودیزم «بخش هفتم»

    محمد فاتحBy محمد فاتحچهار _1 _اپریل _2026AH 1-4-2026ADUpdated:پنج _2 _اپریل _2026AH 2-4-2026ADبدون دیدگاه6 Mins Read
    اشتراک گذاری Facebook Twitter Telegram WhatsApp
    اشتراک گذاری
    Facebook Twitter Telegram Email WhatsApp
    نویسنده: مهر الله مهاجر عزیزی

    تحلیلی بر تاریخ و باورهای بودیزم

    بخش هفتم

    در ادامۀ بخش قبلی که در آن دربارۀ تقسیم‌بندی ادیان، تفاوت‌های میان آن‌ها و تاریخچۀ ادیان هند سخن گفته شد، در این بخش به‌ بررسی چگونگی شکل‌گیری و سیر تطور بودیزم می‌پردازیم. همچنین گسترش بودیزم در کشورهای جنوب و شمال آسیا و زندگی‌نامۀ کوتاهی از بودا را به‌گونۀ واضح و مختصر مورد بحث و بررسی قرار خواهیم داد.
    تاریخچۀ شکل‌گیری و تطور بودیزم
    بودیزم در هندوستان شکل گرفت و تاریخ آن از شش قرن قبل از میلاد آغاز می‌شود. در اوایل بودیزم گسترش خاصی در هند نداشت، بلکه گسترش و سیر صعودی آن، بعداز گذشت دو قرن آغاز شد. در ادامه برهه‌های مهم تاریخی بودیزم در هندوستان را به‌پژوهش و بررسی می‌گیریم:
    گسترش بودیزم در زمان حکومت «اشوکه» (از سال ۲۷۲ تا ۲۳۲ قبل از میلاد)، پادشاه مقتدر هند، شتاب گرفت. اشوکه ابتدا پادشاهی خون‌خوار و مستبد بود که بعدها به مکتب بودا گرایش پیدا کرد و بودایی شد و سپس به تبع آن از کرده‌های ستمگرانه‌اش نادم گشت و در صدد جبران گذشتۀ سیاه خود بر آمد. اشوکه که از مبلغان جدی مکتب بودا شده بود معبدها ساخت و در گسترش بودیزم کوشش بسیار کرد. همین تلاش صادقانۀ اشوکه به‌عنوان پادشاهی مقتدر، موجب استقبال عمومی به مکتب بودا شد. در زمان اشوکه بود که اولین هیئت تبلیغی به سرپرستی پسرش در سال ۲۵۰ قبل از میلاد عازم سیلان (سری‌لانکا) شد و هیئت‌های دیگری نیز عازم مناطق دیگری شدند.[1]
    دوران حکمرانی اشوکه که بیست‌وهشت سال ادامه پذیرفت، از درخشان‌ترین دوره‌ها در تاریخ هند به‌شمار می‌رود. او در هند یک حرکت بزرگ خیرخواهانه و آبادگرانه را آغاز کرد؛ چنان‌که چاه‌ها حفر نمود، درختان زیادی کاشت، شفاخانه‌ها، باغ‌های عمومی و بوستان‌هایی ایجاد نمود که در آن‌ها گیاهان دارویی پرورش داده می‌شد.
    اشوکه به مردم بومی هند توجه خاصی داشت، برای تعلیم زنان برنامه‌ریزی کرد و کمک‌های خیریۀ بسیار بزرگی را به نهادهای تعلیمی بودایی اختصاص داد. سپس فعالیت خود را از مرزهای هند وسعت داد و هیأت‌های دینی را به کشمیر، سیلان (سریلانکا)، امپراتوری یونان، کوه‌های هیمالیا، فارس و اسکندریه فرستاد. به این طریق، بودیزم از یک مذهب در میان مذاهب دینی هند، به دینی جهانی مبدل گشت.[2]
    ازاین‌رو، دانشمندان عرصۀ تاریخ ادیان، «اشوکه» را بعد از بودا، مهمترین شخصیت منجی مکتب بودا می‌دانند؛ زیرا او این مکتب را از افول و نزول نجات داد و با سعی و تلاش‌های ارزشمند خود، گسترش خاصی بخشید. گفته می‌شود وقتی اشوکه وفات نمود تا چهل سال از این مکتب استقبال خوبی از جانب مردم صورت می‌گرفت، اما بعد از آن به ‌تدریج گسترش آن با مخالفت‌های جدی مردمی روبرو شد و سیر صعودی آن کُند شده و به افول و انحطاط بازگشت.
    از دوره‌های مهم دیگری که بودیزم در آن درخشش خاص داشت، دوران پادشاهی «کنیشکه» بود. او در قرن اول میلادی حکومت می‌کرد. بعد از این‌که کنیشکه به آیین بودیزم رو آورد، سعی و تلاش خاصی را در گسترش آن انجام داد. در دوران این پادشاه بعضی کارهای فوق‌العاده به این آیین صورت گرفت؛ چنان‌که فرقه مهایانه -که یکی از فرقه‌های مهم در آیین بودیزم است- رسمیت تام یافت. همچنین هنر بودایی که تلفیقی از هنر هندی و یونانی بود، به اوج شکوفایی رسید. کار مهم دیگری که در دوران این پادشاه صورت گرفت، آن‌ است که رهروان بودایی، مکتب بودا را در آسیای مرکزی و چین ترویج دادند.
    دورۀ حکومت سلسلۀ «گوپته» نیز نقش خاصی در گسترش و درخشش مکتب بودیزم داشت. این دوره از آغاز قرن پنجم میلادی تا پایان قرن ششم میلادی تداوم داشت. گفته می‌شود اگرچه این سلسله و پادشاه آن، بودایی نبود، اما با آیین بودا هم‌دلی نشان داد و با بوداییان مدارا کرد و برای پیشبرد برنامه‌ها و تعالیم آنان همکاری نمود؛ ازاین‌رو، در این دوره نیز این آیین جان تازه گرفت و به درخشش آن افزوده شد.
    دورۀ درخشان دیگر بودیزم، دورۀ حکومت سلسلۀ پاله در شرق هند است که در اواسط قرن هشتم میلادی تا اواخر قرن دوازدهم میلادی فرمانروایی می‌کرد. بسیاری از پادشان این سلسله، بوداییان پرشوری بودند که در ترویج مکتب بودا کوشش بسیار کردند. این سلسله به پوهنتون نالنده، به‌عنوان مرکز مطالعات و تحقیقات بودایی که از قرن ششم میلادی بنا نهاده شده بود، خدمات شایانی کرد و به همین دلیل این پوهنتون تا قرن نهم میلادی مورد توجه جهانیان بود، ولی بعد از آن از رونق افتاد. بودیزم با اینکه از قرن نهم میلادی به بعد، دیگر آن رونق گذشته را نداشت ولی به هر تقدیر، تا قرن دوازدهم میلادی همچنان به عنوان مرکز فرهنگ بودایی مورد توجه جهانیان بود. بعداز قرن دوازدهم میلادی، بودیزم در هندوستان روبه افول نهاد‌‌.[3]
    اما چرا بودیزم در هندوستان در معرض انحطاط و افول قرار گرفت، در این مورد دلایلی متعددی وجود دارد که ذیلا اشاره می‌کنیم:
    الف: یکی از دلایل مهم افول بودیزم در هند، حملۀ اقوام و ملل غیر هندی به هند بوده است؛ مثلاً حملۀ هون‌های سفید در قرن ششم میلادی، همچنان حملۀ پادشاهان مسلمان از قرن دهم تا دوازدهم میلادی و یا استیلای سلسلۀ خلجیه در اواخر قرن دوازدهم میلادی، که تاخت و تاز آنان باعث نابسامانی اوضاع و ویرانی معابد، و در نتیجه از رونق افتادن بودیزم در هند شد.
    ب. علت مهم دیگر آن، این بود که براهمنان هندو، بودا را اوتاره (تجسم و تجلی) نهم ویشنو به‌شمار آوردند و این عقیده به‌تدریج گسترش پیدا کرده و عقیدۀ همگانی هندوان شد.
    غیر از این، دلایلی دیگری هم می‌تواند داشته باشد، اما این دو عامل عمده و مهم، افول این مکتب به‌شمار می‌آید. سرانجام به این طریق بودیزم انحطاط و افول خود را در هند طی نمود، اما در عین حال به سایر کشورها نیرو و قوت گرفت.
    تحول بودیزم در کشورهای غیرهند از نگاه گسترش دو فرقۀ مهم بودایی (هینه‌یانه و مهایانه) مورد بررسی قرار می‌گیرد. چون فرقۀ هینه‌یانه در کشورهای جنوب آسیا و فرقۀ مهایانه در کشورهای شمال آسیا گسترش یافته است؛ ازاین‌رو کشورهای بودایی به دو دسته،کشورهای جنوب و کشورهای شمال تقسیم می‌شود. البته این تقسیم به بودیزم قدیم و جدید نیز شناخته می‌شود؛ چنان‌که کشورهای جنوبی شامل بودیزم قدیم و کشورهای شمالی شامل بودیزم جدید می‌شوند. [4] کشورهای جنوب شامل سیلان (سریلانکا)، اندونزی، برمه، تایلند و کامبوج؛ و کشورهای شمال شامل چین، کره، جاپان، تبت و مغولستان می‌شوند.
    ادامه دارد…

    بخش قبلی | بخش بعدی


    [1]. فیاض قراپی، ادیان هند، ص ۳۴۸.
    [2]. الادیان الوضعیة، ص ۲۲۹.
    [3]. فیاض قراپی، ادیان هند، ص ۳۴۶.
    [4]. سفرالحوالی، اصول الفرق والمذاهب الفکریة، ص ۱.
    ادیان هند اشوکه انحطاط بودیزم تحول بودیزم دورهٔ اوج بودیزم فرق بودایی کشورهای بودایی گسترش بودیزم
    Share. Facebook Twitter Email Telegram WhatsApp Copy Link
    محمد فاتح

    Related Posts

    تحلیلی بر تاریخ و باورهای بودیزم «بخش ۴۱ و پایانی»

    یک _24 _می _2026AH 24-5-2026AD

    تحلیلی بر تاریخ و باورهای بودیزم «بخش ۴۰»

    پنج _21 _می _2026AH 21-5-2026AD

    تحلیلی بر تاریخ و باورهای بودیزم «بخش ۳۹»

    چهار _20 _می _2026AH 20-5-2026AD
    Leave A Reply Cancel Reply

    از دست ندهید

    مقتداء {امام اعظم أبوحنیفة رحمه الله} | بخش: 57

    الگوی تربیت الهی در خانواده انبیا‌‌ علیهم‌السلام | بخش: 155

    مقتداء {امام اعظم أبوحنیفة رحمه الله} | بخش: 56

    شهید حجاب و عفت | بخش: 9

    ما را در صفحات مجازی دنبال کنید
    • Facebook
    • Twitter
    • Instagram
    • Telegram
    • WhatsApp
    در باره کلمات

    اداره‌ی علمی و تحقیقاتی(کلمات) یک اداره‌ی دَعَوی اهل سنت و الجماعت بوده که به‌طور مستقل، در راستای ترویج ارزش‌های ناب اسلامی، تحقق اهداف رفیع شریعت مقدس اسلام، مبارزه با تهاجم فرهنگی غرب، اعلای کلمة الله و بیداری امت اسلامی فعالیت می‌نماید.
    این اداره که از جانب خیرین و تجار مسلمان حمایت می‌شود، از عموم مسلمانان تقاضای هم‌کاری همه جانبه را دارد.

    نشرات مشهور

    اقتصاد اسلامی | بخش 2

    یک _1 _آکتوبر _2023AH 1-10-2023AD

    اقتصاد اسلامی | بخش 4

    یک _1 _آکتوبر _2023AH 1-10-2023AD

    اقتصاد اسلامی | بخش 5

    یک _1 _آکتوبر _2023AH 1-10-2023AD
    کلمات را در صفحات مجازی [دنبال کنید]
    • Facebook
    • Twitter
    • YouTube
    • Telegram
    • Instagram
    • WhatsApp
    • Pinterest
    جمله حقوق برای اداره کلمات محفوظ است
    • صفحه اصلی
    • تحلیل روز
    • عظماء‌ الأمة
    • کتابخانه

    Type above and press Enter to search. Press Esc to cancel.