زنده شدن پس از مرگ «بخش سوم»

نویسنده: ابوعائشه

زنده شدن پس از مرگ

بخش سوم

معاد از دیدگاه قرآن

اهمیت و ضرورت مبحث معاد در آیات قرآن کریم بسیار مورد توجه قرار گرفته است. بیش از یک چهارم آیات قرآن کریم دربارۀ معاد است و کمتر سوره‌ای در قرآن کریم یافت می‌شود که ذکری از معاد و زندگی پس از مرگ در آن نباشد و حتی شاید نتوان هیچ صفحه‌ای از قرآن نیافت که در آن، اشاره‌ای به مسائل معاد نشده باشد. این آیات، اهمیت آن را با تعابیر گوناگون در حیات انسانی مورد تأکید و اشاره قرار داده‌اند. این سوره‌ها اغلب در مکۀ مکرمه و در ابتدای دعوت حضرت محمد ^{صلی‌الله‌علیه‌وسلم} نازل شده‌اند و نشانگر اهمیت فوق‌العادۀ مسئلۀ معاد از دیدگاه قرآن و پیغمبر اسلام ^{صلی‌الله‌علیه‌وسلم} هستند. پیامبر اکرم ^{صلی‌الله‌علیه‌وسلم} در مکۀ معظمه، اسلام را پایه‌ریزی کردند و برای این امر، از تقویت اعتقاد به معاد، یاری جستند؛ لذا آیه‌هایی که در مکه نازل شده است، چون برای تحکیم پایه و اساس اسلام بوده، غالبا دربارۀ معاد و روز قیامت و بهشت و دوزخ است یا عذاب‌های جهنم را بیان می‌کند یا صف محشر و رسوایی‌ها را بازگو می‌کند. در راه ارائۀ همین مسئله و بیان اندیشه‌ها و اعتقادات بود که پیامبر گرامی اسلام ^{صلی‌الله‌علیه‌وسلم} گرفتار مشقت‌ها و اذیت‌های سخت و طاقت‌فرسای مشرکین شدند، هم‌چون سایر انبیای الهی ^{علیهم‌الصلاةوالسلام} مورد تهمت‌های فراوانی قرار گرفتند، تا آن‌جا که او را مجنون خواندند.^[1]

قرآن کریم در آیات۷ و ۸ سورۀ سبأ به این مسئله اشاره می‌کند و چنین می‌فرماید: “وقال الذین کفروا هل ندلکم علی رجل ینبئکم إذا مزقتم کل ممزق إنکم لفی خلق جدید أفتری علی الله کذبا أم به جنة بل الذین لا یؤمنون بالآخرة في العذاب والضلال البعید”^[2] ترجمه: «و کسانی‌که کفر ورزیدند و گفتند: آیا شما مردم را آگاه سازید از مردی که مدعی است هنگامی که بدن‌های شما به کلی متلاشی و تکه‌تکه گردید و استخوان‌های شما پوسیده و خاک شد، باری دیگر آفرینش جدید و حیاتی تازه پیدا می‌کنید؟! او یا به خداوند دروغ و کذب نسبت می‌دهد و یا دچار جنون و دیوانگی گشته است؛ اما در واقع چنین نیست، بلکه کسانی که به آخرت ایمان نمی‌آوردند در عذابی سخت و ضلالت و گمراهی عمیقی گرفتارند».

در آیات متعدد دیگری نیز به مسئلۀ ناباوری کفار و مشرکین زمان پیامبر اکرم ^{صلی‌الله‌علیه‌وسلم} نسبت به مسئلۀ معاد و رستاخیز اشاره شده است. خداوند متعال در آیات دیگر در این باره چنین می‌فرماید: “وإذا رأوا آیة یستسخرون وقالوا إن هذا إلا سحر مبین أإذا متنا وکنا ترابا وعظاما أإنا لمبعوثون أو آبآؤِنا الأولون”^[3] ترجمه: «و هنگامی که به آیه‌ای از آیات الهی (پیرامون معاد) برخورد می‌کردند (پیامبر را) مسخره نموده می‌گفتند: هرگز آن چه تو ادعا می‌کنی باور کردنی نیست و این جز سحر و جادو چیزی نیست، آیا به‌راستی ما وقتی مردیم و به صورت خاک در آمده، تنها استخوان‌های‌مان باقی ماند، آیا باز هم دوباره برانگیخته می‌شویم؟! و آیا پدران و اجداد گذشتۀ‌مان دوباره زنده می‌شوند؟!»

گاه چنان بود که بعضی از ناباوران استخوان پوسیده به دست گرفته، در محضر پیامبر ^{صلی‌الله‌علیه‌وسلم} آن را خرد می‌کردند و با تعجب و تمسخر می‌پرسیدند: “وضرب لنا مثلا ونسي خلقه قال من یحیي العظام وهي رمیم قل یحییها الذي أنشاها أول مرة وهو بکل خلق علیم”^[4] ترجمه: «او برای ما مثالی زد و آفرینش خود را فراموش کرد! گفت: چه کسی قادر است این استخوان‌ها را زنده ‌کند در حالی‌که همگی پوسیده و نرم شده‌اند؟! بگو: همان کسی‌که نخستین بار آن را پدید آورد؛ و او به هرگونه آفرینشی دانا است”.

به هر حال این لجاجت و سرسختی در برابر دعوت پیامبر اسلام ^{صلی‌الله‌علیه‌وسلم} و طرح مسئلۀ معاد بدانجا می‌رسید که صریحاً مسئلۀ معاد و رستاخیز را انکار می‌کردند و می‌گفتند: “إن هی إلا حیاتنا الدنیا نموت ونحیا وما نحن بمبعوثین”^[5] ترجمه: «حیات و زندگی‌ای جز همین حیات دنیا نیست، آنچه هست زندگی و مرگ همین جهان است و ما هیچگاه دوباره پس از مرگ مبعوث و برانگیخته نمی‌شویم».

ایمان به برانگیختن بندگان، برای حساب و جزا، یکی از اصول ایمان است، تکذیب و انکار آن به منزلۀ تکذیب و کفر ورزیدن خداوند است.

خداوند متعال در این‌باره می‌فرماید: “بل کذبوا بالساعة وأعتدنا لمن کذب بالساعة سعیرا”^[6] ترجمه: «آنان قیامت را دروغ می‌دانند و ما برای کسی‌که قیامت را دروغ بداند، آتش شعله‌ور و سوزانی را آماده کرده‌ایم».

خداوند متعال در آیات فراوانی از بعث و نشور یاد کرده است، از آن جمله:

“یا أیها الناس إن کنتم في ریب من البعث فإنا خلقناکم من تراب ثم من نطفة…”^[7] ترجمه: ای مردم! اگر در مورد برانگیخته شدن در تردید هستید، (بدانید که) ما شما را از خاک آفریده‌ایم سپس از نطفه…»

در جای دیگر می‌فرماید: “یخرج الحي من المیت ویخرج المیت من الحي ویحیي الأرض بعد موتها وکذلک تخرجون”^[8] ترجمه: «زنده را از مرده بیرون می‌آورد و مرده را از زنده و زمین را پس از مرگش زنده می‌کند، همین گونه شما (روز قیامت) بیرون آورده می‌شوید».

ادامه دارد…

بخش قبلی | بخش بعدی