الگوی تربیت الهی در خانوادۀ انبیاءعلیهم‌الصلاةو‌السلام
بخش: 151
الگوهای تربیتی زندگی رسول الله حضرت محمد مصطفی صَلَّی‌اللَّهُ‌عَلَيْهِ‌وَسَلَّمَ
فصل اول: مفاهیم اساسی
مبحث دوم: تربیت الهی
تعریف و ویژگی‌های تربیت ایمانی
3- پرورش حس حضور و نظارت الهی
امام غزالی رحمه‌الله در احیاء علوم الدین در این‌باره می‌گوید: «سهل بن عبدالله التستری رحمه‌الله می‌گوید: «سه ساله بودم شب‌ها بیدار می‌ماندم و نماز خواندنِ دایی‌ام محمد بن سوار را نگاه می‌کردم. روزی به من گفتند: «آیا نمی‌خواهی از خدایی که تو را خلق کرده یاد کنی؟» گفتم: «چگونه؟» گفت: «در جایت وقتی که می‌خوابی قبل از آنکه به خواب روی در دل اما نه به زبان سه بار بگو: خدا با من است، خدا مرا نگاه می‌کند، خدا بر من شاهد است.»
شب‌ها این کار را می‌کردم، پس از مدتی به او گفتم هر آنچه گفته‌ای اجرا کرده‌ام.» پس گفت: «هر شب هفت بار بگو و پس از مدتی که خبر دادم که امرش را اجرا کرده‌ام» گفت: «هر شب یازده بار بگو.»
پس از مدتی لذت بسیاری از آن در قلب خود احساس کردم، بعد از یک‌سال دایی‌ام گفت: «آنچه را یادت دادم حفظ کن و آن را ادامه بده تا زمانی که وارد قبر می‌شوی به راستی که در دنیا و آخرت برایت سودمند است.»
سهل بن عبدالله التستری رحمه‌الله می‌گوید: «تا چند سال ادامه دادم و حلاوت و شیرینی آن را در خلوت به خوبی احساس می‌کردم، روزی دایی‌ام گفت: «ای سهل کسی که خدا با اوست و بر او نظارت دارد و به او نگاه می‌کند آیا مرتکب گناه می‌شود؟ پس از گناه بپرهیز.»
تستری رحمه‌الله بعدها به یکی از بزرگترین عرفای تاریخ اسلام تبدیل شد و بهواسطۀ تربیت ارزشمند دایی خود این‌چنین مقام والایی پیدا کرد.[1]
4- تربیت بر اساس محبت رسول الله صَلَّی‌اللَّهُ‌عَلَيْهِ‌وَسَلَّمَ و آل بیت او و تلاوت قرآن
قال رسول الله صَلَّی‌اللَّهُ‌عَلَيْهِ‌وَسَلَّمَ: «خصال ثلاث: علی حب نبیکم، وحب اهل بیته وعلی قراءة القرآن، فإن حملة القرآن فی ظل الله یوم لاظل الا ظله مع انبیائه وأصفیائه»؛ ترجمه: «رسول خدا صَلَّی‌اللَّهُ‌عَلَيْهِ‌وَسَلَّمَ فرمودند: «فرزندان‌تان را بر اساس سه خصلت تربیت کنید: محبت پیامبرتان صَلَّی‌اللَّهُ‌عَلَيْهِ‌وَسَلَّمَ، محبت آل او و تلاوت قرآن؛ زیرا حاملان قرآن در روز قیامت در سایۀ عرش الهی هستند روزی که هیچ سایه‌ای جز سایۀ خداوند نیست و همراه پیامبران علیهمالصلاةوالسلام و برگزیدگان او خواهند بود.»
حکمت این تعلیم چیست؟
فرزندان با قرآن کریم از جنبۀ روحی مأنوس می‌شوند و به عنوان برنامۀ زندگی از آن بهره می‌گیرند.
ارتباط خویش را با تاریخ گذشتۀ اسلام در می‌یابند و از گذشتۀ باعظمت و پرافتخار خود آگاهی پیدا می‌کنند.
«ابن سینا» در کتاب «السیاسة» می‌گوید: «به محض آنکه در کودک توانایی و استعداد آموزش را از جهت جسمی و ذهنی دریافتید، قرآن را به او تعلیم دهید تا زبان اصلی به خوبی یاد بگیرد و نشانه‌های ایمان در وجودش رسوخ نماید.»
گذشتگان ما به تربیت اطفال توجه می‌کردند و اولین کلامی که پس از سپردن فرزندشان به معلم یا مربیِ او بر زبان می‌آوردند، تعلیم و تلاوت و حفظ قرآن بود، تا کلام‌شان فصیح شود و روح‌شان متعالی گردد و قلب و درون‌شان به خشوع و خضوع آراسته گردد، قلبی نرم و چشمی پر اشک نصیب‌شان شود و ایمان و یقین در وجودشان نفوذ کند.
نتیجه‌ای که از این مباحث می‌گیریم: «رسول الله صَلَّی‌اللَّهُ‌عَلَيْهِ‌وَسَلَّمَ به آموزش اصول ایمان و ارکان اسلام و احکام شریعت و تربیت فرزند بر اساس محبت پیامبر صَلَّی‌اللَّهُ‌عَلَيْهِ‌وَسَلَّمَ و آل او و یاران و مجاهدان اسلام رضی‌الله‌عنهم‌اجمعین و تلاوت قرآن کریم بسیار توجه می‌کردند، تا کودک بر مبنای ایمان کامل و عقیدۀ استوار و دوستی و محبت پیامبر صَلَّی‌اللَّهُ‌عَلَيْهِ‌وَسَلَّمَ و اصحابش رضی‌الله‌عنهم‌اجمعین و بزرگانِ دلاوری که در راه خدا بودند پرورش یابد.»[2]
By محمد فاتح