الگوی تربیت الهی در خانواده انبیا‌‌ علیهم‌السلام | بخش: 129

نویسنده: عبدالحی لیان

الگوی تربیت الهی در خانوادۀ انبیاء^{علیهم‌الصلاةو‌السلام}

بخش: ۱۲۹

الگوهای تربیتی داستان حضرت موسی و خضر ^{علیهماالسلام} (ادامه)

آموزۀ بیست و دوم: تربیت فرزند بر اساس دوراندیشی و شناخت حقیقت امور

یکی از الگوهای مهم تربیت الهی در داستان حضرت موسی و خضر ^{علیهماالسلام}، آموزش دقیق، تحلیل درست حوادث و پرهیز از قضاوت بر اساس ظاهر امور است.

انسان مؤمن نباید در ارزیابی حوادث تنها به ظاهر آن‌ها بسنده کند، بلکه باید بکوشد حقیقت و مصلحت نهفته در پسِ رویدادها را نیز دریابد.

حضرت خضر ^{علیه‌السلام} در پایان ماجراهای خود با حضرت موسی ^{علیه‌السلام} فرمود: “وَمَا فَعَلْتُهُ عَنْ أَمْرِي”^[1]؛ ترجمه: و نکردم آن را از حکم خود.»^[2]

این سخن بیانگر آن است که اقدامات حضرت خضر ^{علیه‌السلام} برخاسته از رأی و خواست شخصی او نبود، بلکه بر اساس هدایت و علمی انجام می‌گرفت که خداوندﷻ به او عطا کرده بود.

این معنا با سخن خداوندﷻ دربارۀ حضرت خضر ^{علیه‌السلام} نیز ارتباط دارد: “وَعَلَّمْنَاهُ مِن لَّدُنَّا عِلْمًا”^[3]؛ ترجمه: و آموختیم او را از نزد خود علمی.»^[4]

سه اقدام حضرت خضر ^{علیه‌السلام} در واقع جلوۀ عملی همین دانش الهی بود؛ زیرا او حقیقت حوادث را فراتر از ظاهر آن‌ها می‌دید و مصلحتی را درک می‌کرد که برای حضرت موسی ^{علیه‌السلام} در نگاه نخست آشکار نبود.

از منظر تربیتی، این داستان به خانواده‌ها می‌آموزد که یکی از مهم‌ترین وظایف تربیتی والدین، پرورش قدرت تحلیل، دوراندیشی و توانایی تشخیص حقیقت در فرزندان است. کودک و نوجوان نباید تنها بر اساس آنچه می‌بیند قضاوت کند، بلکه باید بیاموزد که میان «ظاهر حادثه» و «حقیقت آن» تفاوت بگذارد و پیش از داوری، دربارۀ علل، زمینه‌ها و پیامدهای آن بیندیشد.

برخی انسان‌ها نگاهی سطحی و محدود دارند و تنها بخش آشکار حوادث را می‌بینند و همان را تمام حقیقت می‌پندارند؛ در حالی که تربیت الهی، انسان را به نگاه عمیق‌تر و دقیق‌تر فرامی‌خواند.

بسیاری از ظواهر ممکن است فریبنده باشند و با تحریف، آرایش، جلوه‌گری و پنهان‌سازی حقیقت همراه شوند. بنابراین، فرزند باید به گونه‌ای تربیت شود که اسیر ظاهر امور نشود، پیش از قضاوت تحقیق کند و در تحلیل حوادث، حقیقت را بر ظاهر مقدم بدارد.^[5]

بر این اساس، یکی از الگوهای تربیت الهی در خانوادۀ انبیا ^{علیهم‌الصلاةوالسلام}، تربیت فرزندان برای دوراندیشی ، تحلیل صحیح و ارزیابی واقع‌بینانه حوادث است؛ تربیتی که انسان را از شتاب‌زدگی در قضاوت و فریب خوردن از ظواهر بازمی‌دارد و او را به شناخت عمیق‌تر واقعیت‌ها رهنمون می‌سازد.

ادامه دارد…

بخش قبلی | بخش بعدی

[1]. الکهف: 82.

[2]. دیوبندی، محمود الحسن، تفسیر کابلی، ج2، ص616.

[3]. الکهف: 65.

[4]. دیوبندی، محمود الحسن، تفسیر کابلی، ج2، ص606.

[5]. الخالدی، صلاح، مع قصص السابقین فی القرآن …، ج2، ص230.