نویسنده: ابوعائشه
زنده شدن پس از مرگ
بخش هفتم
معاد از دیدگاه احادیث (ادامه)
۶. قَالَ عُمَرُ بْنُ الخَطَّابِ رَضِيَ‌اللَّهُ‌عَنْهُ: كُنَّا عِنْدَ رَسُولِ اللهِ صَلَّى‌اللَّهُ‌عَلَيْهِ‌وَسَلَّمَ، فَجَاءَ رَجُلٌ شَدِيدُ بَيَاضِ الثِّيَابِ شَدِيدُ سَوَادِ الشَّعَرِ، لاَ يُرَى عَلَيْهِ أَثَرُ السَّفَرِ وَلاَ يَعْرِفُهُ مِنَّا أَحَدٌ حَتَّى أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى‌اللَّهُ‌عَلَيْهِ‌وَسَلَّمَ فَأَلْزَقَ رُكْبَتَهُ بِرُكْبَتِهِ ثُمَّ قَالَ: يَا مُحَمَّدُ مَا الإِيمَانُ؟ قَالَ: أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ وَمَلاَئِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ وَاليَوْمِ الآخِرِ، وَالقَدَرِ خَيْرِهِ وَشَرِّهِ»[1] ترجمه: «حضرت عمر بن الخطاب رضی‌الله‌عنه می‌گوید: ما نزد پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم نشسته بودیم، شخصی آمد که لباس‌هایش خیلی سفید بود و موهایش خیلی سیاه بودند. بر وی آثار سفر ظاهر نبود و هیچ کدام از ما او را نمی‌شناختیم تا این‌که آمد و زانوهایش را به زانوهای پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم چسباند و گفت: ای محمد، ایمان چه است؟ آن‌حضرت صلی‌الله‌علیه‌وسلم فرمودند: این‌که ایمان بیاوری به الله، فرشتگان، کتاب‌ها، پیامبران، روز آخرت و ایمان بیاوری به خوبی و بدی تقدیر»؛ یعنی ایمان بیاوری به حوادثی که بعد از آن رخ می‌دهد و این دلیل محکم بر زنده شدن بندگان بعد از وفات‌شان در این دنیاست.
۷. عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ‌اللَّهُ‌عَنْهُ، عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى‌اللَّهُ‌عَلَيْهِ‌وَسَلَّمَ قَالَ: «إِنِّي أَوَّلُ مَنْ يَرْفَعُ رَأْسَهُ بَعْدَ النَّفْخَةِ الآخِرَةِ، فَإِذَا أَنَا بِمُوسَى مُتَعَلِّقٌ بِالعَرْشِ، فَلاَ أَدْرِي أَكَذَلِكَ كَانَ أَمْ بَعْدَ النَّفْخَةِ»[2]؛ ترجمه: «از حضرت ابوهریره رضی‌الله‌عنه روایت است که پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وسلم فرمودند: من اولین کسی هستم که پس از نفخۀ دوم (دمیده شدن دوباره در صور) سر از قبر بر می‌دارم. ناگهان موسی علیه‌الصلاةوالسلام را می‌بینم که به عرش چنگ زده است. نمی‌دانم آیا او پیش از من (زنده شده و) سر برداشته یا از کسانی است که خداوند او را از بی‌هوشی (نفخه) معاف کرده است.»
۸. عَنْ أَنَسٍ رَضِيَ‌اللَّهُ‌عَنْهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى‌اللَّهُ‌عَلَيْهِ‌وَسَلَّمَ «بُعِثْتُ أَنَا وَالسَّاعَةُ كَهَاتَيْنِ». قَالَ وَضَمَّ السَّبَّابَةَ وَالْوُسْطَى.[3] ترجمه: حضرت انس رضی‌الله‌عنه می‌گوید: رسول الله صلی‌الله‌علیه‌وسلم فرمودند: (فاصلۀ زمانی میان) برانگیخته‌شدن من و قیامت مانند این دو می‌باشد، راوی می‌گوید: «سپس انگشت سبابه و وسطی را باهم چسباند.»
۹. عَنْ أَبِي مَالِكٍ: أَنَّ أُبَيَّ بْنَ خَلَفٍ جَاءَ بِعَظْمٍ حَائِلٍ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى‌اللَّهُ‌عَلَيْهِ‌وَسَلَّمَ فَفَتَّهُ بَيْنَ يَدَيْهِ، قَالَ: فَقَالَ: يَا مُحَمَّدُ أَيَبْعَثُ اللَّهُ هَذَا بَعْدَ مَا أَرَمَّ؟ قَالَ: نَعَمْ «يَبْعَثُ اللَّهُ هَذَا ثُمَّ يُمِيتُكَ ثُمَّ يُحْيِيَكَ ثُمَّ يُدْخِلُكَ نَارَ جَهَنَّمَ» قَالَ: فَنَزَلَتِ الْآيَاتُ الَّتِي فِي آخِرِ سُورَةِ يس ؛أَوَلَمْ يَراَ الْإِنْسَانُ أَنَّا خَلَقْنَاهُ مِنْ نُطْفَةٍ فَإِذَا هُوَ خَصِيمٌ مُبِينٌ[4]؛ إِلَى آخِرِ السُّورَةِ.[5]؛ ترجمه: «ابو مالک روایت می‌کند: ابی بن خلف، استخوان پوسیده‌ای را نزد پیامبر خدا صلی‌الله‌علیه‌وسلم آورد و آن را در برابر ایشان خرد کرد و گفت: ای محمد! آیا خدا این (استخوان پوسیده) را پس از آن‌که پوسید و خاک شد زنده می‌کند؟ پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وسلم فرمودند: بله، خدا همین را زنده می‌کند، سپس تو را می‌میراند، بعد زنده می‌کند و آنگاه تو را وارد آتش دوزخ می‌سازد. راوی می‌گوید: سپس آیات آخر سورۀ یاسین نازل شد «آیا انسان نیندیشده است که ما او را از نطفه‌ای آفریده‌ایم، آنگاه او ستیزه‌جویی آشکار شده است.»
۱۰. در روایت دیگری از حضرت عبدالله بن عباس رضی‌الله‌عنهما است که عاص بن وائل استخوانی را از سرزمین بطحاء گرفت و آن را با دستش خرد کرده و نزد رسول الله صلی‌الله‌علیه‌وسلم آورد و گفت: آیا خداوند این را بعد از این‌که چنین شده و من می‌بینم [یعنی پوسیده شد و از بین رفت] زنده می‌کند، رسول الله صلی‌الله‌علیه‌وسلم فرمودند: بله، خداوند متعال تو را می‌میراند، سپس زنده می‌کند و بعد از آن تو را وارد جهنم می‌سازد. روای می‌گوید: سپس آیاتی از آخر سورۀ یس نازل شد.[6]
۱۱. پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم دربارۀ اعمال انسان‌ها و مسئولیت‌های‌شان در روز قیامت می‌فرماید: «لا تزول قدما عبد یوم القیامة حتی یسأل عن أربع: عن عمره فیما أفناه، وعن علمه فیم فعل، وعن ماله من أین اکتسبه وفیم أنفقه، وعن جسمه فیم أبلاه.»[7]؛ ترجمه: «روز قیامت، پاهای بنده از جایش تکان نمی‌خورند تا از چهار چیز پرسیده نشود، از عمرش که کجا آن را سپری کرده است و از علمش که چگونه به آن عمل کرده است و از مالش که از کجا به دست آورده و در چه راهی مصرف کرده است و جسمش [جوانی‌اش را] که در کجا گذرانده است.»
۱۲. رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وسلم در حدیثی می‌فرماید: «یبعث کل عبد علی ما مات علیه»[8]؛ ترجمه: «هر انسانی بر هر عقیده‌ای که مرده است، محشور می‌گردد.» در جای دیگر می‌فرماید: «إنما یبعث الناس علی نیاتهم»[9]؛ ترجمه: «مردم بر نیت‌هایی که داشته‌اند، برانگیخته می‌شوند.»
ادامه دارد…
بخش قبلی | بخش بعدی
[1]. ترمذی، محمد بن عیسی، سنن الترمذي، ج۴، ص ۳۰۲، باب ما جا في وصف جبريل للنبي صلي‌الله‌علیه‌وسلم، شمارۀ حدیث: ۲۶۱۰، بیروت لبنان: دارالفکر.
[2]. بخاری، محمد بن اسماعیل، صحیح بخاری، تحقیق: محمد زهیر بن ناصر، ج۶، ص ۱۲۶، باب ونفخ في الصور فصعق من…، شمارۀ حدیث: ۴۸۱۳.
[3]. نیشابوری، ابوحسین، مسلم بن حجاج، صحيح مسلم ج۸، ص ۲۰۹، باب قرب الساعة، شمارۀ حدیث:۷۵۹۷، دار الجیل- بیروت.
[4]. يس: ۷۷.
[5]. حارث بن محمد بغدادی، بغية الباحث عن زوائد مسند الحارث، تحقیق حسین احمد باکری، ج۲، ص ۷۲۷، ناشر: مرکز خدمة السیرة النبویة-مدینة المنورة.
[6]. المقدسی، ضیاءالدین أبوعبدالله محمد بن عبدالواحد، الأحادیث المختارة أو المستخرج من الأحادیث المختارة مما لم یخرجه البخاری ومسلم فی صحیحهما، دراسة وتحقیق: د. عبدالملک بن عبدالله بن دهیش، ۱۴۲۰ هـ. ق، ۲۰۰۰ م، ج ۱۰، ص ۸۷- ۸۸.
[7]. ترمذی، محمد بن عیسی، سنن ترمذی، باب في القیامة، ج۴، ص ۱۹۰، شمارۀ حدیث: ۲۴۱۷.
[8]. نیشابوری، مسلم بن حجاج، صحیح مسلم، باب: باب الأمر بحسن الظن بالله تعالی عند، جلد ۴، ص ۲۲۰۵، شمارۀ حدیث: ۸۱، تحقیق: محمد فؤاد عبد الباقی، دار إحیاء التراث العربي – بیروت.
