کاپیتالیزم «بخش پانزدهم و پایانی»

نویسنده: محمدعاصم اسماعیل­زهی

کاپیتالیزم

بخش پانزدهم و پایانی

نمونۀ کشورها با نظام اقتصادی متمایل به سرمایه‌داری:

کشورهای زیر معمولاً در دسته‌بندی اقتصادهای بازار آزاد یا اقتصاد مختلط با گرایش قوی به سرمایه‌داری قرار می‌گیرند:

ایالات متحدۀ آمریکا: یکی از قوی‌ترین نمونه‌های بازار آزاد با تأکید بر نوآوری و بخش خصوصی.

بریتانیا (UK): اقتصاد مختلط با سابقۀ طولانی در بازار آزاد و خدمات مالی جهانی.

کانادا: اقتصاد مختلط با بخش خصوصی قوی و شبکه‌های رفاه اجتماعی قابل توجه.

جاپان: اقتصاد بازار پیشرفته با همکاری نزدیک میان دولت و صنایع بزرگ (شرکت‌های بزرگ).

آلمان: نمونه‌ای از اقتصاد اجتماعی بازار (Social Market Economy)؛ ترکیبی از بازار آزاد و حمایت اجتماعی قوی.

استرالیا و نیوزیلند: بازارهای آزاد باز و به شدت جهانی‌شده.

کشورهای اروپای غربی: اغلب اقتصادهای مختلط با تأکید بالا بر نظام.

نکتۀ مهم: همانطور که اشاره شد، کشورهایی مانند کشورهای اسکاندیناوی (ناروی، سویدن، دانمارک) نیز از نظر مالکیت ابزار تولید و رقابت، ساختار سرمایه‌داری دارند، اما به دلیل سطح بسیار بالای مالیات و خدمات اجتماعی گسترده (دولت رفاهی)، اغلب به عنوان نمونه‌های اقتصاد مختلط سوسیال دموکراتیک شناخته می‌شوند.^[1]

نتیجه­‌گیری

کاپیتالیزم یا نظام سرمایه‌داری یک نظام اقتصادی است که در آن افراد و شرکت‌های خصوصی تولید و عرضۀ کالاها و خدمات را در اختیار دارند. در این نظام قیمت‌گذاری و کنترل بازار تحت‌تأثیر عرضه و تقاضا و رقابت موجود بین فعالان بازار قرار دارد و هیچ نهاد مرکزی یا اقتصاد دستوری، بازار را کنترل نمی‌کند.

این نظام معایب و مزایای خاص خود را دارد. از مزیت‌های آن می‌توان به کاهش قیمت‌ها در اثر رقابت، استفاده بهتر و مؤثر از سرمایه و رفع مشکلات تولید اشاره کرد، و در کنار آن مشکلاتی مانند نابرابری اقتصادی و بی‌ثباتی مالی نیز وجود دارد.

از سوی دیگر گرایش به انحصارطلبی، بیکاری و توزیع ناعادلانۀ پول و قدرت از معایب و انتقاداتی است که به کاپیتالیزم وارد شده است.

در نهایت، بهترین راه این است که یک کشور بتواند بین بازار آزاد و سیاست‌های حمایتی تعادل برقرار کند تا هم رشد اقتصادی داشته باشد و هم از آسیب‌های اجتماعی جلوگیری کند.

بخش قبلی | پایان

منابع ومأخذ:

۱. قرآن کریم.

۲. القزويني، محمد بن يزيد، سنن ابن ماجه، الناشر: دار الفكر-بيروت.

۳. النيسابوري، مسلم بن الحجاج بن مسلم، الجامع الصحيح المسمى صحيح مسلم، الناشر: دار الجيل بيروت-دار الأفاق الجديدة-بيروت.

۴. آلوی، جیمز، تاریخچه‌ای از علم اقتصاد در جایگاه علمی اخلاقی، مترجم: نعمتی، علی، پائیز ۱۳۸۴هـ، تهران.

۵. زیوداری، مهدی، تقابل اخلاق ایمانی و اخلاق سرمایه‌داری و شکل‌گیری نظام‌های اقتصادی، مرکز مطالعات تکنولوژی دانشگاه صنعتی شریف، سال چاپ: ۱۳۸۶ هـ. ایران.

۶. آمارتیا، سن، اخلاق و اقتصاد، مترجم: فشارکی، حسن، تهران، نشر شیرازه، چاپ اول:۱۳۷۷هـ.

۷. وبر، ماکس، اخلاق پروتستان و روح سرمایه‌داری، مترجم: انصاری، عبدالمعبود، چاپ اول: ۱۳۷۱هـ، تهران انتشارات سمت.

۸. قحف، منذر، دین و اقتصاد نظام اقتصادی اسلام و علم تحلیل اقتصاد اسلامی، مترجم: میر معزی، سید حسین، تابستان ۱۳۸۴هـ، قم-ایران.

۹. برودل، فرنان، پویایی سرمایه‌داری، مترجم: پاینده، مهران، خداقلی، عباس، کفایی، ناصر، چاپ اول: ۱۳۸۸هـ، نشر آمه-تهران.

۱۰. قدیری اصل، باقر؛ سیر اندیشۀ اقتصادی، رویارویی مکتب‌ها از افلاطون تا بعد از کینز، سال چاپ: ۱۳۸۷هـ، انتشارات دانشگاه تهران.

۱۱. آدامس، والتر، آدام اسمیت به مسکو می‌رود، مترجم: جعفری صمیمی، احمد، سال ۱۳۸۷هـ، نشر مازندران.

۱۲. کونل، راین هارد، فاشیسم مفر جامعۀ سرمایه‌داری از بحران، مترجم: فکری ارشاد، منوچهر، سال چاپ: ۱۳۵۹هـ، نشر توس.

۱۳. لنین، ولادیمیر، امپریالیسم به مثابۀ بالاترین سطح کاپیتالیزم، مترجم: خسروی، مرضیه، سال چاپ: ۱۳۹۴هـ، نشر روزگار نو.

۱۴. چارتیه، گری، بازار آری کاپیتالیزم نه «آنارشیسم فردگرا در برابر مدیران، نابرابری‌ها، قدرت شرکت‌ها و فقر ساختاری»، مترجم: مولایی، مهرداد، سال چاپ: ۱۳۹۶هـ، نشر دنیای اقتصاد.

۱۵. سرگلزایی، محمد رضا، جنون قدرت و قدرت نامشروع در باب فاشیسم «توتالیتاریسم و کاپیتالیزم»، سال چاپ: ۱۳۹۸هـ، نشر قطره.

۱۶. زرشناس، شهریار، کاپیتالیزم، سال چاپ: ۱۳۹۲هـ، نشر دفتر معارف.

۱۷. جی لانز، توبیاس، فراسوی کاپیتالیزم وسوسیالیسم: قرائتی نوین از آرمان‌های کهن، مترجم: شربتی، وحید، حیدری، محدثه، سال چاپ: ۱۳۹۷هـ، نشر دنیای اقتصاد. 

۱۸. صداقت، پرویز، گذر از فئودالیسم به سرمایه‌داری، مترجم: تدین، احمد، سال چاپ: ۱۳۵۹هـ، نشر تهران.

۱۹. هایلبرونر، رابرت، سرمایه‌داری در قرن بیست و یکم، مترجم: شهسا، احمد، ویرایش: عابدینی، آفاق، سال چاپ: ۱۳۷۷هـ، نشر شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.

۲۰. فشارکی زاده، حسن، پایان سرمایه‌دار منطقی و فروپاشی نئولیبرالیسم، سال چاپ: ۱۳۸۸هـ، نشر قدیس.

۲۱. هرمان هوپ، هانس، اشرافیت، سلطنت، دموکراسی: داستان حماقت و تباهی اخلاقی و اقتصادی، مترجم: عبدی، سلیمان، سال چاپ: ۱۳۹۶هـ، نشر دنیای اقتصاد.

۲۲. بارنز، جک، آلیس، ماری، سرمایه‌داری و تخریب محیط زیست: در دفاع از زمین و کار، مترجم: صدیقی، حامد، سال چاپ: ۱۳۹۰هـ، نشر طلایه پر سو.