۱۲-تهذیب و خودسازی؛ از دیگر آثار بسیار مهم اعتقاد به معاد میتوان به تهذیب و خودسازی اشاره کرد، شخصی که نسبت به روز قیامت به یقین رسیده است سعی خود را در جهت اصلاح نفس و صفات پسندیده مبذول داشته و به تحصیل کمالات نفسانی که کرامت انسانی در گرو آن است، همت میگمارد فردی که معتقد باشد با الهام از کتاب وحی برای اصلاح خود تلاش مینماید و هنگامی که هر فرد به سالم سازی روحی خود پرداخت و خود را از رذایل تطهیر کرد آنگاه جامعه سلامت خود را پیدا میکند؛ زیرا اصلاح جامعه در گرو اصلاح فرد است. در قرآن مجید آمده است: «وَلَا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرَى وَإِنْ تَدْعُ مُثْقَلَةٌ إِلَى حِمْلِهَا لَا يُحْمَلْ مِنْهُ شَيْءٌ وَلَوْ كَانَ ذَا قُرْبَى إِنَّمَا تُنْذِرُ الَّذِينَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ بِالْغَيْبِ وَأَقَامُوا الصَّلَاةَ وَمَنْ تَزَكَّى فَإِنَّمَا يَتَزَكَّى لِنَفْسِهِ وَإِلَى اللَّهِ الْمَصِيرُ»[1]؛ترجمه: «و بر نمیدارد هیچ باربری بار دیگری را؛ و اگر بخواند گرانباری [کسی را] به برداشتن بار خویش، برداشته نشود از آن (بار) چیزی، اگر چه باشد [آن کس] خویشاوند؛ جز این نیست که هشدار میدهی آنان را که میترسند [از] پروردگار خود در نهان و برپا میدارند نماز را؛ و هر که پاکی ورزد، جز این نیست که پاکی ورزیده است به سود خود؛ و به سوی الله است سرانجام.»
در کتاب «اصول الدین ومبادئه» پیامدها و آثار ایمان به زنده شدن پس از مرگ چنین بیان شده است:
«ایمان به روز آخرت -بخصوص زنده شدن پس از مرگ و حشر و نشر- آثار و پیامدهای زیادی بر فرد و جامعه دارد که از آن جمله:
۱.ایمان به روز آخرت و رغبت به ثواب آن روز باعث میشود انسان به طاعت الله متعال روی آورده و به خاطر خوف از الله متعال و گرفت وی، از معصیت و نافرمانی دوری کند؛
۲.ایمان به روز آخرت سبب آرامش انسان از تمام مصائبی است که انسان به خاطر از دست دادن نعمتهای دنیا و متاع آن با آن مواجه میشود و دلیل این آرامش به خاطر کسب پاداش آخرت و ثوابی است که مسلمانان دریافت میکنند؛
۳.ایمان به روز آخرت به انسان میفهماند که سرنوشتش بعد از مرگ چه است و میداند حتماً جزای اعمالش را دریافت میکند، اگر کارهای نیک و خوب انجام داده بود به او پاداش نیک میرسد و اما اگر کارهای زشت و نامناسب انجام داده بود نیز جزای آن را دریافت میکند و باید بداند که انسان برای محاسبه متوقف میشود، در برابر کسانی که بر آنان ظلم کرده قصاص میشود و حق بندگانی که بر آنها ظلم و یا تعدی کرده از او گرفته میشود؛
۴.ایمان به روز آخرت، انسان را از ظلم بر دیگران و پایمال کردن حقوقشان باز میدارد؛ وقتی مردم به روز آخرت ایمان بیاورند از ظلم بر یکدیگر در امان میشوند و حقوقشان محفوظ میماند؛
۵.ایمان به روز آخرت، انسان را وادار میکند تا به دنیا چنین دیدی داشته باشد که دنیا یکی از مراحل زندگی است و تمام زندگی نیست.[2]و این زندگی دیر و یا زود به پایان میرسد؛ لذا بندگان الله متعال مکلف هستند خود را برای آن روز بسیار مهم آماده کنند.
بايد دانست که ایمان به زنده شدن پس از مرگ و جزای اعمال یکی از انگیزههای واقعی محکم کردن پایههای توجه به سوی اعمال صالح و نیک در نفس انسان است تا جایی که این اعمال نیک برای انسان در صورتی که نفسش بر آنها رشد کند، بسان طبیعت قرار میگیرند، در نتیجه این نفس تزکیه شده و بدون تکلف و نیاز به امر به سوی اعمال میشتابد و نیازمند کسی نخواهد بود که حدود را بر این فرد اجرا کند و این طور نیست وقتی تنها شد و از چشم ناظران و مراقبان دور شد به اعمال زشت و کارهای ناپسند روی بیاورد.[3] [بلکه کسانیکه به این روز ایمان و باور دارند همیشه و در هر حالت خداوند متعال را ناظر اعمال خود میدانند و از الله تعالی بیم دارند].
همانطوری که ایمان به معاد دارای فواید بیشمار و آثار بی نهایتی است، عدم ایمان به آن و توجه نکردن به این اصل نیز دارای اضرار و آسیبهای زیادی است که دامنگیر جامعه شده و آن را با خطر مواجه میسازد. برای اینکه با مصائب و مشکلات روبهرو نشویم و از گرفت خداوند متعال در امان باشیم لازم است همواره یکدیگر را به این موضوع یادآوری نموده و کسانی را که منکر زنده شدن پس از مرگ و یا منکر روز قیامت هستند، بفهمانیم که در صورت عدم تسلیم با چه مشکل هایی مواجه میشوند. در بخش بعدی به برخی از مهمترین اضرار و آسیبهای عدم ایمان به روز قیامت و زنده شدن پس از مرگ میپردازیم.
