الگوی تربیت الهی در خانوادۀ انبیاء علیهمالصلاةوالسلام
بخش هفتادوپنجم
موقف همسر پیامبر خدا لوط علیهالسلام در برابر دعوت او
همسر حضرت لوط علیهالسلام بر دین و آیین قوم خود باقی مانده بود و نسبت به مهمانانی که نزد لوط علیهالسلام میآمدند، برای قوم خود نقش خبررسان را ایفا میکرد. هرگاه مهمانی به خانۀ لوط علیهالسلاممیآمد، او قوم خویش را از حضور آنان آگاه میساخت.[1] ازهمینرو خداوند متعال او را در زمرۀ کافران یاد کرده است. چنانکه میفرماید:
«ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا لِّلَّذِينَ كَفَرُوا امْرَأَتَ نُوحٍ وَامْرَأَتَ لُوطٍ كَانَتَا تَحْتَ عَبْدَيْنِ مِنْ عِبَادِنَا صَالِحَيْنِ فَخَانَتَاهُمَا فَلَمْ يُغْنِيَا عَنْهُمَا مِنَ اللَّهِ شَيْئًا وَقِيلَ ادْخُلَا النَّارَ مَعَ الدَّاخِلِينَ»[2]؛ ترجمه: خداوند برای کافران مثالی آورده است: همسر نوح و همسر لوط؛ آن دو در همسری دو بندۀ صالح از بندگان ما بودند، اما به آنان خیانت کردند. پس آن دو پیامبر نتوانستند چیزی از عذاب خدا را از آنان دفع کنند، و به آن دو گفته شد: همراه با دیگر داخلشوندگان وارد آتش شوید.
یعنی خداوند برای کافران مثالی از دو زن کافر بیان کرده است؛ یکی همسر نوح علیهالسلام و دیگری همسر لوط علیهالسلام. در این آیه به صورت مشخص از این دو زن و شوهرانشان یاد شده است تا روشن گردد که با وجود آنکه این دو زن، همسر دو پیامبر الهی علیهماالسلام بودند، میبایست به سبب چنین جایگاه مهمی به خدا ایمان میآوردند؛ اما برخلاف این انتظار عمل کردند و به خداوند کفر ورزیدند. ازهمینرو سزاوار عذاب الهی شدند و همراه با دیگر دوزخیان وارد آتش گردیدند.
نکتۀ قابل توجه آن است که همسر بودن با پیامبر، هیچ سودی برای آنان نداشت و مانع عذابشان نشد؛ بلکه چهبسا همین نزدیکی به پیامبر سبب میشود که عذاب آنان سنگینتر و شدیدتر گردد.[3] چنانکه خداوند دربارۀ همسران پیامبر اسلام صلیاللهعلیهوسلم نیز میفرماید: «يَا نِسَاءَ النَّبِيِّ مَن يَأْتِ مِنكُنَّ بِفَاحِشَةٍ مُّبَيِّنَةٍ يُضَاعَفْ لَهَا الْعَذَابُ ضِعْفَيْنِ وَكَانَ ذَلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِيرًا»[4]؛ترجمه: ای همسران پیامبر! هر یک از شما که مرتکب کار زشت آشکاری شود، عذاب او دو برابر خواهد شد، و این امر بر خدا آسان است.
خیانت همسر حضرت لوط علیهالسلام
خداوند متعال دربارۀ خیانت همسر حضرت لوط علیهالسلام میفرماید: «فَخَانَتَاهُمَا»؛ ترجمه: پس آن دو به شوهران خود خیانت کردند.
مراد از این خیانت، خیانت در دین و عقیده است؛ یعنی این دو زن در ایمان و اعتقاد از شوهران خود پیروی نکردند. همسر نوح علیهالسلام دعوت شوهرش را نپذیرفت و افزون بر آن، به قوم خود میگفت که نوح علیهالسلام دیوانه است. ما پیشتر هنگام سخن گفتن دربارۀ خانوادۀ حضرت نوح علیهالسلام به این موضوع اشاره کردهایم.
اما همسر حضرت لوط علیهالسلام نیز افزون بر اینکه به دعوت شوهرش ایمان نیاورد، هرگاه مهمانی نزد لوط علیهالسلام میآمد، قوم خود را از حضور آنان آگاه میساخت.
کسانی که در مورد خیانت این دو زن سخنی غیر از این گفتهاند، دچار اشتباه بزرگی شدهاند؛ زیرا قرآن کریم در داستان افک، هنگامی که تهمت ناروا به امالمؤمنین حضرت عایشه رضیاللهعنها زده شد، به شدت این گونه تهمتها را نکوهش کرده است. خداوند متعال میفرماید: «لَوْلَا إِذْ سَمِعْتُمُوهُ ظَنَّ الْمُؤْمِنُونَ وَالْمُؤْمِنَاتُ بِأَنفُسِهِمْ خَيْرًا وَقَالُوا هَذَا إِفْكٌ مُّبِينٌ»[5]؛ترجمه: چرا هنگامی که آن سخن را شنیدید، مردان و زنان مؤمن دربارۀ خود گمان نیک نبردند و نگفتند: این تهمتی آشکار است؟.
و نیز میفرماید:
«إِذْ تَلَقَّوْنَهُ بِأَلْسِنَتِكُمْ وَتَقُولُونَ بِأَفْوَاهِكُم مَّا لَيْسَ لَكُم بِهِ عِلْمٌ وَتَحْسَبُونَهُ هَيِّنًا وَهُوَ عِندَ اللَّهِ عَظِيمٌ * وَلَوْلَا إِذْ سَمِعْتُمُوهُ قُلْتُم مَّا يَكُونُ لَنَا أَن نَّتَكَلَّمَ بِهَذَا سُبْحَانَكَ هَذَا بُهْتَانٌ عَظِيمٌ * يَعِظُكُمُ اللَّهُ أَن تَعُودُوا لِمِثْلِهِ أَبَدًا إِن كُنتُم مُّؤْمِنِينَ»[6]؛ترجمه: آن هنگام که آن سخن را با زبانهای خود نقل میکردید و با دهانهای خود چیزی میگفتید که به آن دانشی نداشتید، و آن را کوچک میپنداشتید، درحالی که نزد خدا بسیار بزرگ بود.چرا هنگامی که آن را شنیدید نگفتید: شایسته نیست ما دربارۀ چنین سخنی سخن بگوییم؛ پاکی تو ای خدا! این تهمتی بزرگ است.خداوند شما را اندرز میدهد که اگر مؤمن هستید هرگز به چنین کاری بازنگردید.
و نیز میفرماید: «الْخَبِيثَاتُ لِلْخَبِيثِينَ وَالْخَبِيثُونَ لِلْخَبِيثَاتِ»[7]؛ ترجمه: زنان ناپاک برای مردان ناپاکاند و مردان ناپاک برای زنان ناپاک.
