نویسنده: ابوعائشه
آیین شینتو
بخش بیستودوم
پیش درآمد:
کتابهای مقدس در ادیان، ستون فقرات اعتقادی و عملی پیروان و معالم راههای درست و مسیرهای کامیابیِ امتها محسوب میشوند. این متون نزد کسانیکه به آنها اعتقاد و باور دارند، نه تنها منبع اصلی باورهای الهی، شناخت از هستی و قوانین دینی هستند، بلکه نقش مهمی در هدایت اخلاقی و رفتاری انسانها ایفا میکنند. کتابهایی چون قرآن کریم در دین مقدس اسلام، تورات در یهودیت، انجیل در مسیحیت و دو کتاب کوجیکی و نیهونگی در آیین شینتو، فراتر از متن به عنوان مظهر ارتباط انسان با خداوند و تجلی حکمت الهی شناخته میشوند. این متون، هویت دینی، جایگاه و ارزش فرهنگی جوامع مذکور را شکل میدهند و میتوانند بهترین معرّف برای علم، هنر، قانون، ادبیات و… باشند.
نظر به اهمیت و جایگاه کتابها در ادیان و آیینها در این بخش از تحقیق برآن شدیم تا مقایسهای بین قرآن کریم؛ کتاب دین مقدس اسلام و کتابهای آیین شینتو داشته باشیم. گرچه مختصراً قبلاً در این مورد جایگاه هر یکی را تا حدی توضیح دادیم؛ اما در اینجا مقداری با تفصیل بیشتر در اینباره بحث خواهیم نمود. قبل از شروع مقایسه، لازم است کتابهای هر آیین را جداگانه معرفی نموده و جایگاه اجتماعی آن را بیان داریم.
قرآن کریم؛ کتاب هدایت و منبع سعادت
در زمانیکه ظلمت و تاریکی تمام دنیا را دربرگرفته بود؛ زمانیکه سنگ و چوب به عنوان معبود و پروردگار عبادت میشد، در زمانیکه انسانها برای خون همدیگر تشنه بودند و یک قبیله با قبیلۀ دیگر برای بیارزشترین چیز، سالیان سال وارد درگیری و منازعه میشد، زمانی بود که در کنار خانۀ کعبه بتها عبادت میشدند و در این مکان مشرف، صدها بت جای داشت، در این تاریکی و ظلمت، ناگهان نوری درخشیدن گرفت، ظلمتهای شرک و کفر را شکافت، خانهها همه منور به نور ایمان شدند، در هر خانهای نوای ملکوتی وحی بود، آیات قرآن در هر گوشه و کنار تلاوت میشد. رسول الله صلیاللهعلیهوسلم برای انسانهای غرقشده، از جانب خداوند متعال چنان کتابی آورد که تا قیام قیامت میتواند راهنما و رهگشای همۀ آنان باشد. کتابی که زمزمۀ مهر و محبت خداوندی است؛ کتابی که دلها را به سوی نور میکشاند؛ کتابی که پناه بیپناهان، ملجأ و مأوای بیچارگان، آرام جان بیقراران و درماندگان است؛ کتابی که هر کلمهاش شفا و هر جملهاش دوای درد و مرهمی برای زخمهاست. کتابی که ارزشش فراتر از هرچیزی است. قرآن کتابی است که دنیا را دگرگون ساخت و به جهانیان، جان دیگر بخشید.
علامه اقبال لاهوری رحمهالله چه زیبا قرآن را به تصویر کشیده است:
نقش قرآن چون در عالم نشست نقشههای کاهن و پاپا شکست
فاش گویم آنچه در دل مضمر است این کتابی نیست چیزی دیگری است
چونکه در جان رفت، جان دیگر شود جان چو دیگر شد، جهان دیگر شود.
قرآن؛ یعنی معجزۀ ربالعالمین که اولین و آخرین از آوردن چنین کتابی عاجز و ناتوان شدند. کتابی که کلمهبهکلمه از جانب خداوند متعال، توسط حضرت جبرییل علیهالصلاةوالسلام به رسول الله صلیاللهعلیهوسلم رسید و از آن زمان تا حالا تمام آیات و کلماتش همچنان محفوظ و مصون بوده و در آینده نیز چنین خواهد بود. این مشعل فروزان تا روز قیامت همچنان درخشان و تابان خواهد بود و راه گمکردهگان میتوانند به وسیلۀ این کتاب رهیاب شوند. پس کسانیکه خواهان سعادت، خوشبختی، فلاح و رستگاری دنیا و آخرت هستند به این کتاب عظیم چنگ بزنند و احکام و فرامین آن را در زندگی عملی کنند.
برخی از مهمترین ویژگیهای قرآن کریم
۱. قرآن کریم بزرگترین منبع هدایت و والاترین مسیر به سوی راه درست و مستقیم است. چشمۀ زلالی که جوشش آن برای همگان است و هیچ کسی از برکت و جایگاه آن محروم نمیشود. الله متعال در مورد قرآن کریم میفرماید: “إن هذا القرآن یهدي للتي هي أقوم ویبشر المؤمنین الذین یعملون الصالحات أن لهم أجرا کبیرا.”[1] ترجمه: «این قرآن به راهی هدایت میکند که آن استوارتر است و به مؤمنانی که کارهای شایسته میکنند بشارت میدهد که آنان پاداشی بزرگ دارند.»
در جای دیگر الله متعال میفرماید: “ذلك الكتاب لا ريب فيه هدى للمتقين”[2] ترجمه: «این کتاب است که شکی در آن [روا] نیست. برای پرهیزگاران رهنماست».
۲. تلاوت قرآن کریم، قلب، روح و روان انسان را پاک و روشن میسازد و سبب رحمت و شفا برای انسان است. ربالعالمین در جای دیگر میفرماید: “وننزل من القرآن ما هو شفاء ورحمة للمؤمنین ولا یزید الظالمین إلا خسارا”[3] ترجمه: «و از قرآن آنچه را که شفابخش و رحمت برای مؤمنان است، فرو میفرستیم و [درحق] ستمکاران جز زیان نمیافزاید».
۳. قرآن کریم، فارق بین حق و باطل است، کسانیکه با قرآن در ارتباط هستند، قرآن را تلاوت میکنند، به آیات قرآن عمل میکنند و در آن به تدبیر میپردازند، در پرتو نور آن، جدایی بین حق و باطل را برایشان آسان میشود، الله متعال در مورد قرآن کریم میفرماید: “تبارك الذي نزل الفرقان على عبده ليكون للعالمين نذيرا”[4]؛ ترجمه: «خجسته است کسیکه «فرقان» را بر بندهاش نازل کرد تا برای جهانیان هشداردهنده باشد».
۴. قرآن، کتاب حکمت است؛ آیاتی که با خواندن آن وجود انسان منور میشود، زندگیاش متحول میشود و این کتاب گنجینهای از حکمتهای خداوندی و آموزههای معرفتی است. حکمت و آموزههایی که گذر زمان از ارزششان نمیکاهد. خداوند متعال در اینباره میفرماید: “کتاب أحکمت آیاته ثم فصلت من لدن حکیم خبیر”[5] ترجمه: «این کتابی است که آیاتش استوارست، آنگاه روشن شده است. از نزد [خداوند] فرزانۀ آگاه [نازل] گشته است.
۵. یکی از خصایص بسیار ارزندۀ قرآن کریم این است که باطل به هیچ وجه نمیتواند به این کتاب مقدس راه بیابد و این چیزی است که خداوند متعال تضمین آن را کرده و میفرماید: “وإنه لکتاب عزیز لا یأتیه الباطل من بین یدیه ولا من خلفه تنزیل من حکیم حمید”[6]؛ ترجمه: و به راستی آن کتابی گرانقدر است. باطل از هیچ سمت و سوی در آن راه نمییابد از سوی فرزانۀ ستوده فروفرستاده شده است.
بعد از اینکه قرآن؛ کتابالله متعال را شناختیم. عظمت، بزرگی و جایگاه والای آن را درک کردیم، حالا خوب است نگاهی به کتابهای آیین شینتو نیز داشته باشیم و بدانیم که این کتابها چگونه پدید آمدند، توسط چه کسانی نوشته شدند و به مرور زمان چقدر دستخوش تغییرات، تحولات و دگرگونیها شدند.
ادامه دارد…
بخش قبلی | بخش بعدی
[1]. سورة الإسراء، آیۀ ۹.
[2]. سورة البقرة، آیۀ ۲.
[3]. سورة الإسراء، آیۀ ۸۲.
[4]. سورة الفرقان، آیۀ ۱.
[5]. سورة هود، آیۀ ۱.
[6]. سورة فصلت، آیۀ ۴۱-۴۲.
